"Qizil qaydalari daşlayan efirlərimiz"

             Müasir dövrümüzdə istənilən qədər müxtəlif informasiya vasitələri mövcuddur. Bu normaldı. Ona görə ki , istənilən cəmiyyətdə informasiyaya nə qədər ehtiyac varsa , onun cəmiyətdə yayılması o qədər də vacibdir.İllərlə Azəraycanda senzuranın at çapdığı - söz və mətbuat azadlığının olmadığını bilirik. Azərbaycan mətbuatının inkişafının ölkəmizin müstəqillik qazanması ilə başlaması və bu illərdən başlayaraq söz və mətbuat azadlığının gordan qalxdığını da bilirik.

1998-ci il avqustun 6-da ümummilli lider Heydər Əliyevin senzuranın ləğvi barədə fərman imzalaması və müxtəlif illərədə mətbuatla bağlı qanunların imzalanması Azərbaycanda bu sahədə daha da inkişafa yol açdı.Danılmazdı ki , indi Azərbaycan informasiya sahəsində öz sözünü deyən ölkələr sırasındadır və dünyanın ən böyük KİV-ləri ilə informasiya mübadiləsindədir.

Mətbuatı, jurnalistika elmini yüksən qiymətləndirən  ümummilli lider Heydər Əliyev kütləvi informasiya vasitələrini müdafiə edərək , mətbuatın inkişafına hərtərəfli şəraiti yaradıb. Bu günki informasiya agentliklərinin müstəqil fəaliyyət göstərməsi ölkə rəhəbrinin bu sahədə olan diqqət və qayğısı sayəsindəndi.

Şərəfli tarixi olan milli mətbuatımız , ancaq bu gün başqa problemlər - peşə etikası (qızıl qaylar) ilə bağlı problemlər yaşayır.Mən əminliklə deyirəm ki , bu gün Azərbaycan KİV-də ən başlıca problem etik kodekslərə biganəlikdir. Bu biganəliyin nəticəsidir ki , demək olar ki, hər gün Azərbaycan efrində biabırçılıq – qeyri-etik hadisələr baş alıb gedir. Bu etik kodekslərin pozulması daha çox televiziyalarda baş verir.
Televerlişlərdə səslənən qeyri-əxlaqi ifadələr , təhqirlər , bir-birə sataşmalar , özbaşınalıqlar , mövzudan kənar movzular və s . buna bənzər nələr ... nələr ...

Dünyanın bir sıra ölkələrində televiziya haqqında sərt qanun olduğunuz bilirik.Onların efirlərində də qeyri-etik hadisələr baş verdiyini , utancverici halların olduğunu bilirik. Ancaq , bu sahədə onlarda olan qanun sərtliyi nə bizddə var , nə də belə hallar bizdəki qədər çoxdu.

Onlarda belə hallar baş verəndə ciddi cəzalandırma mutləqdir. Bu hallar təkrarlananda kanalın birdəfəlik bağlanması gündəmə gəlirsə , bizdə verlişin. 

Qızıl qaydaların pozulması bir - iki üzürlə yekunlaşır . Vəssəlam! Sanki , heç bir şey baş vermiyib. Xalqın evində , xalqın gözü qarşısında ədəbsizlik elə , sonda da müxtəlif bəhanələrə özünə haqq qazandır. Bir verlişdə əbədsizlik et , növbəti verlişdə üzür istə.Rəhbərliklə birlikdə.

 Efirdə olan bu qədər biabırçılıqlara - “Televiziya və radio yayımı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinin pozulma hallarının hansında şahid olmuşuq ki hansısa ciddi bir tədbir görülsün ?! Haçana kimi xəbərdarlıq etməklə kifayətləniləçək?
“Dəmiri isti – isti döyərlər” – deyirlər. Əgər bu şura indiyə qədər xəbərdarlıq etməklə və üzüristəmələri qəbul etməklə kifayətlənməsəydi bir kanalda dəfələrlə və digər kanallarda da biabırçılıq olmazdı , efirlər əxlaqı zəiflərin şəxsi məsələlərinin çözüm məkanına çevrilməzdi .

Əminliklə deyə bilərəm ki, dövrümüzdəki KİV-də olan bu problemləri yaradan əsas səbəblərdən biri də bu sahədən xəbərsiz olanların bu sahədə olmaları - işlə təmin olunmaları səbəbindən baş verir. Yanılmadan deyə bilərik ki , hazırda KİV-də işləyənlər və xüsusən də , televiziyada işləyənlər sırasında bu sahə üzrə təhsil almayanlar , alanlardan çoxdu.Dəfələrlə çoxdu. Azərbaycan televiziyaları ürəyi istəyən kəslərin iş yerinə çevrilib. Düzdü,bu gün Azərbaycanda peşəkar jurnalistlər çox az olsa da , var. Çox az!

Maşallah! Müğənnidi gəlib efir idarə edir, aktiyordu, aktirisadı gəlib efir idarə edir, həkimdi gəlib efir idarə edir – “jurnalist” edib, efirlərə çıxarıblar. Gördünüz mü necə bir sual yarandı?

 Kim edib? ... kim çıxarıb?...

Yüz dərənin başın da bir tap kəsir!

Balığın da ki hardan iylənməsi məlumdur...

Kimin imkanı var, kim özünü yaraşıqlı sayır çıxıb xalqın qarşısında istədiyini edir.
Jurnalist olmaq istəyən gənclər üçün qabiliyyət imtahanı tələb edilir. Amma , bu gün Azərbaycan efirlərini bəzəyən “jurnalist”lərin 99 faizi bu qabiliyyətdən uzaq olanlardı . Savadı olmayanları ,bu sahədə təhsil almayanlari, bu sahənin sirlərini bilməyənləri nə üçün çıxardırlar xalqın qarşısına ki , xalqla da oynasınlar , xalqı da , dövləti də təhqir etsinlər ?
Dördüncü hakimiyyəti , öz bildikləri qaydada idarə etsinlər.İnformasiyanın cəmiyyət həyatındakı rolunu heçə endirsinlər.

Müasir dünyada ən çox informasiya müharibəsinə məruz qalan ölkələrədən biri də Azərbaycandı. Ölkə cəmiyyətinin güzgüsündə - televizyasında bu cürə halların anoloji hal alması bu müharibədə məğlubiyyətin əsas səbəblərindən başqa heç nə ola bilməz. Dünya ölkələrində olduğu kimi Azərbaycanda da ənənvi mediyanın inkişafı ilə müqayisə də internet mediyası daha çox inkişafdadı. Əlbəttə , Azərbaycanın beynəlxalq imicinin formalaşmasında , ona qarşı informasiya müharibəsində internet mediyasının rolu danəlmazdı. Püxtələşmə yoxdu. Məsələn, ötən illərdə ordu ilə bağlı baş verən anoloji hadisələri göstərmək olar. Hansısa sayıt , xəbər portalı öz reytini xatirinə ağzına gələni yazması bəhs etdiyimiz problemlərin elə yaranma səbəblərindəndi.Bu Azərbaycanda  ənənəvi mediya ilə yanaşı internet mediyasında qızıl qaydalara əməl edilmədiyini göstərir.

Ölkə rəhbəri - cənab prezident İlham Əliyevin ənənvi və internet mediyasına olan qayğı və diqqəti bu sahənin daha da inkişaf etməsinə səbəbdir.
KIV-in qayğısına qalan cənab prezidentin bir necə ay öncə KİV nümayəndələri ilə bağlı sərəncamı bu sahəyə diqqət və qayğının təzahürüdür. Ölkə rəhbərinin həmişə diqqətində olan bir sahədə olan bur cürə özbaşınalığa , biabrçılığa səbəb olanlar nə düşünür ,  bilmirəm...

Read More