Onları ləyaqət axtarır

                                                  

  Son zamanlar gənc yazarlarından olan tarix elmlər namizədi, əməkdar jurnalist Natiq Məmmədli real həyat hekayələrini qələmə aldığı  "Ləyaqət düsturu” kitabı ilə qısa müddətdə istedadlı yazar olduğunu təsdiq etdi.
Əvvəla onu deyək ki,bəşəri mövzuları  özündə ehtiva edən əsərə zamanla,dövrlə qiymət verilmir. Bu cür əsərlərlə ədəbiyyatımız zəngindi.Qədim dövrdə Nizaminin,orta dövrdə Füzulinin,bəşəri ideaları bu günkü ədəbiyyatımızın başucalığıdır.Həmin ideaları müasir ədəbiyyatımızda yaşadan əsərlər az deyil.O  cürə ustalıqda olmadıqlarına baxmayaraq belə.
Şəxsən mənim üçün sevindirici haldır ki, Natiq Məmmədlinin "Ləyaqət düsturu” adlı hekayələr kitabı maraqlı və qiymətlidir.Həmin hekayələri mütaliə etdikdən sonra özümdə mənəvi cəhətdən daha da qidalandığımı,həmin hekayələrdə çox ustalıqla çözülən real hadisələrə yanaşma tərzimin  dəyişdiyini hiss etməyə bilmirəm. Əlbətdə bunlar məhs kitabın dəyərli olmasının, təsir gücünü  göstərən amillərdir. Hekayələri diqqətlə  oxuduqda Natiq müəllimin nə dediyini,hansı bəşəri mövzuları gündəmə gətirdiyini çox aydın hiss edirsən.
Vahid süjet xətti olmayan, müxtəlif mövzuda, ancaq sadə dillə qələmə alınmış 18 hekayədən ibarət olan bu kitab həcmcə kiçik olsa da, mənaca dərindir. Həmin hekayələri oxuduqda  onların hər birinin müxtəlif hadisələrdən bəhs etdiyini görürük.Maraqlıdır ki müəllif  həmin hadisələrdə şahid kimi çıxış edir. Bu da həmin hadisələrin həm təsir gücünün artması,həm də reallığı baxmından çox əhəmiyyətlidir.
Kitab elə birinci hekayənin adıyla başlayır- "Ləyaqət düsturu" hekayəsi ilə.Olduqca sadə, anlaşıqlı dildə yazılan hekayələr toplusu içində diqqəti daha da çəkən hekayələrdəndir.Bu hekayəni oxuyanda istər qədim dövr,istərsə də orta dövr ədəbiyyatı xəyalımda canlandı.
Bu cürə kiçik bir hekaydə -  "Ləyaqət düsturu” hekayəsində  müəllif bir neçə obrazın simasında bu düsturun açılışını çox aydın açır.Cəmiyyətdə müəyyən nüfuza, vəzifəyə sahib olan bir şəxs üçün öz  ləyaqətinin qiymətini  pulda,var-dövlətdə,gah da fermer təsərrüfatının qiyməti ilə ölçməsi,ləyaqətinin tedilməsi əvəzi  kimi cərimə tələb etməsi məhs onun özünün  faciəsidir.Yazıçı hekayənin qəhramanı Cəsarət müəllimin simasında bunu tam acıb,ortaya qoyur.O,pulu insani dəyərlərdən - vicdan, şərəf və ləyaqətdən üstün tutur, pulla hər şeyin həlli görür.
Kiçik bir dioloqa nəzər salaq :
"- Qeyrət, səncə mənim ləyaqətim neçəyə olar?
-Ürəyin nə qədər istəsə. Mən ərizəni yazıb, necə lazımdır əsaslandıraram. Qiymətini isə sən de.
-Özün deyə bilmirsən?
-Cəsarət müəllim, qorxuram mən dediyim az çıxa, özünüz bilən məsləhətdir.
-Deyirsən mənim ürəyimdən neçə keçsə deyə bilərəm?
-Əlbəttə, ləyaqət sənindir, neçəyə isətəsən, sata bilərsən...e-e-eh, üzr istəyirəm, qiymət qoya bilərsən..."
 Razılaşaq ki,müəllifin bu kiçik dioloqla nə dediyini anlamaq çox asanddır.
Ümumuilikdə "Ləyaqət düsturu" hekayəsi   ləyaqəti pulla ölçən şəxslərin haqqında yazılmış hekayədir və onun də əsas məğzini də  bu təşkil edir.Hesab edirəm ki,"Ləyaqət düsturu" hekayənin hədəflərinə arnamə,bu hədəflərə meyillilərə isə ibrətnamədir.Daha doğrusu,yazıçı  Cəsarət müəllim,Qerət və bu tipli insanlara bədii yolla,lakin çox ustalıqla "ar olsun"deyirsə,digərlərinə istər oxuclara,istərsə də o cürə insanları taniyanlara bundan ibrət almaqlarını göstərir.
Sonda gənc yazar Natiq müəllimə uğurlar arzulayır və sənət yolunun hər zaman yolçusu olmasını diləyirik...
Kainat Şirinov
ADU-nun Filologiya və Jurnalistika fakültəsinin II kurs tələbəsi
 .

Read More

Uydurma ermeni mifinin realliqlari

http://vazehasgarov.blogspot.com/2013/01/uydurma-ermeni-mifinin-realliqlari-bu.htm
l?spref=fb

 2,561

jeudi 17 janvier 2013

Uydurma ermeni mifinin realliqlari

         Bu gunlerde Strasburqun yerli qezetlerinin birinde (DNA) 43 yashli bir azerbaycanli esilli qadinin supermarketden ogurluq etdiyine gore polis terefinden saxlanildigi xeberini oxudum. Qadin bundan qabaq da bu cur emeller toretdiyine gore 6 ayliq hebs cezasi almishdi. Qeyd edim ki, son iller erzinde bu cur xeberler ile daha çox rastlashmaqdayam. Yeqin ki, bir nece hefte once telefon ve qizil esyalari dukanlarinin da qaret olunmasi ve bu ishde azerbaycanlilarin eli oldugu xeberinden de xeberiniz var. Elbetde ki, insanda bezi suallar yaranir, axi kimdir bu "azerbaycanlilar"?

       Bildiyiniz kimi immiqrasiyanin bir neçe novleri var. Hal-hazirda, Avropanin qapilari en-enevi immiqrasiya novlerinden sayilan ; ish, iqtisadi, shexsi, aile zeminli, maliye (Gerard Dépardieu), siyasi ve s. ucun hec de aciq deyil. Demeli, inkishaf etmish qerb olkelerinde yerleshmek ucun bashqa novlere el atmaq lazim gelir. Tarixe nezer salsaq ermenilerin XIX esrin sonlarindan bashlayan "Boyuk Ermenistan" yaratmlaq iddiyasi mueyyen merheleler ile ugurla heyata kecirilmish ve sonda azerbaycanlilarin hemishe coxluq teshkil etdiyi torpaqlarda Ermenistan dovleti qurulmushdu. Hetta Sovet Ittifaqina aid edilen dovrde bele Ermenistan oz tormaqlarini bir nece defe genishlendirmeye muveffeq omush ve musteqil Azerbaycanin indiki dovrunde 20% torpaqlarina nezaret etmeye nail olmushdu. 

       Ateshkes dovrunde siginacaq almaq ucun en çox istifade edilen immiqrasiya novlerinden "aile zeminli" sayilmaqdadir. "Qarishiq aileler" (famille mixte) adi altinda Fransaya muhaciret eden azerbaycanli isterse de ermeni ailelere rast gelmekdeyik. Apardagim tedqiqatlara gore bu üsul qerb olkelerinde yerleshmek ucun en çox istifade edilen sebebdir ki, ermenier bundan çox boyuk ugurla istifade edirler.  Defelerle sozu geden ailelerin dosyelerini oyrenmish ve demek olar ki, ekseriyyetinin saxta olmasinin eyani shadi olmusham. 

      Yarim milyon sayi olan Fransa ermenileri bu olkede kifayet qeder onemli pese sahibi olmasina baxmayaraq hal-hazirda bu olkenin ali mekteblerinde azerbaycandan olan telebelerinin sayi daha artiqdir. Lakin Fransa dovleti eyni sebeb ile muraciet eden ermeni vetendashlarina daha çox onem verib oz erazisinda yerleshdirmesi de vakt olaraq qalmaqdadir. Qeyd etdiyim kimi en çox istifade edilen sebeb de mehz aile zeminli (famille mixte) qalmaqdadir. Bir çoxlarina muhaciret heyati shekillerde, kinolarda ve s. olmadigindan mueyyen psixologi problemler yaradir. Senedleri dovlet orqanlarina teqdim olunduqdan sonra  xususi nezerde tutulmush evlerde (foyer) yerleshdirilen miqrantlar   mueyyen telabatlarini odemek ucun cuzi yardimlar alirlar. Senedlerin oyrenilmesi bir nece aydan bir nece ile qeder cekir ve bu muddet erzinde daha çox bosh vaxtlari olan   "gelmeler" oz meshguliyyetlerini kicik ogurluqda gorurler. Lakin eminlikle qeyd etmek isterdim ki, azerbaycanlilar bu ishlere o qeder de meyilli olmurlar. Bele ki,  Qafqazdan olan miqrantlar arasinda en "teshkil olunmush" yeni mueyyen maliye imkanlari  ile miqrasiya edenler mehz azerbaycanlilardir. 

          Buradan bele bir netice cixir ki, azerbaycanli adi ile Fransaya muhaciret etmish ermeniler dushdukleri veziyyetden asli olaraq ozlerini ermeni ve ya azerbaycanli kimi teqdim etmeyi bacarir ve bununla da Azerbaycanin imicine zerbe vurmaqdan hezz alirlar. 

     Yazimi bir anektod ile yekunlashdirmaq isterdim: Ozunu Fransada yari ermeni yari azerbaycanli kimi teqdim eden aileye yalan danishib danishmadiqlarini oyrenmek ucun muxtelif suallar verirler. Bakinin muxtelif yerlerini eks etdiren shekiller arasinda mohteshem Qiz Qalasinin da shekli olur. Ermeni ailesinden bu qalanin hansi dovre aid oldugunu xeber alanda elbetde ki, hec bir tesevvuru olmayan ermeni shekilde olan tesvirin tanimadigini demek ile kifayetlenir. Artiq mueyyen bicliklere el atmaga mecbur olan xususi xidmet orqan emekdashinin shekili tanimadigina gore teecubunu goren ermenin cavabi ise -ARA BIZ BAKINI TERK EDENDE BU QALA HELE TIKILMEMISHDIR" olur. 

VAZEH,  17/01/2013

Read More